Een van de mooiste villa's van het Gooi is definitief gered
Wonen
/
Wie over de Sparrenlaan in Hilversum rijdt, kan er nauwelijks omheen. Villa De Bijenschans, met haar brede voorgevel en dat speelse spel van daken, is een verschijning waar je even voor gaat staan. En die verschijning blijft. De bestuursrechter in Utrecht heeft geoordeeld dat de villa definitief een gemeentelijk monument blijft, waarmee een slepende kwestie van bijna vier jaar tot een eind komt.
Een ontwerp vol details
De Bijenschans werd in 1917 ontworpen door Henk Wegerif, een van de belangrijkste Nederlandse ontwerpers van villa's en landhuizen van de vorige eeuw. Achter de boogvormige entree, een vorm die terugkeert in de gangen, ligt een minutieus uitgedacht interieur. De woon- en dienstvertrekken zijn strikt van elkaar gescheiden, elk met een eigen uitgang, en een indrukwekkend trappenhuis knoopt het geheel in een u-bocht aan elkaar.
Wegerif speelde daarbij met patronen van ontbloot baksteen en doorkijkjes van glas-in-lood. En dan is er het motief dat de villa haar naam gaf: op verschillende plekken in het huis vind je de bij terug. Ook de bijbehorende tuin is bijzonder, want die werd in Engelse landschapsstijl ontworpen door tuinarchitect D.F. Tersteeg. Huis, interieur en tuin vormen samen een ensemble, en juist dat maakt De Bijenschans zo waardevol.
Tussen wal en schip
Dat het zover kon komen, heeft alles te maken met een administratieve misser. Tot 2015 was De Bijenschans namelijk provinciaal monument, inclusief de tuin. Toen de provincie haar monumenten afstootte, werd de villa echter niet omgezet naar een gemeentelijke of rijksstatus. Zo raakte een van de mooiste villa's van het Gooi jarenlang onbeschermd.
Een lange gang
In de zomer van 2022 kocht een echtpaar het pand voor 4,1 miljoen euro, met het plan de villa te vervangen door nieuwbouw. Nog geen maand na hun aanvraag voor een bouw- en sloopvergunning dienden de erfgoedorganisaties een eigen verzoek in, om het pand alsnog tot monument te laten verklaren. Onder hen de Historische Kring Albertus Perk, Erfgoedvereniging Heemschut, het Cuypersgenootschap en de Nederlandse Tuinenstichting.
De gemeente Hilversum wees dat verzoek eerst af, omdat de kopers bij aankoop nergens van uit hadden kunnen gaan. Na bezwaar en aanvullend onderzoek draaide de gemeente in september 2025 bij: de monumentale waarde woog zwaarder, en uit nieuw onderzoek bleek verduurzaming financieel wel degelijk haalbaar.
Het oordeel van de rechter
De eigenaren stapten daarop naar de rechter. Zij vonden de status onvoldoende onderbouwd, wezen erop dat al hun plannen ermee van tafel gingen en stelden dat hun aankoop in waarde daalde. Ook wezen zij op de bouwkundige staat: de muren zijn enkelsteens, zonder spouw, wat isoleren tot een kostbare operatie maakt.
De rechtbank Utrecht ging daar niet in mee. Het aanwijzen van een monument is een bevoegdheid van de gemeente, en de villa mag met recht een monument heten. Wel kreeg de gemeente een tik op de vingers, omdat zij bij de belangenafweging de verkeerde vergelijking had gemaakt: de kosten van behoud werden afgezet tegen die van de geplande nieuwbouw, terwijl herbouw van de bestaande villa het juiste ijkpunt was. Daarvoor mag de gemeente zo'n 4.000 euro aan proceskosten betalen.
Behouden voor de toekomst
Hoe je het ook wendt of keert, met dit oordeel is een bijzonder stuk Gooisch erfgoed bewaard gebleven. Een villa als deze bouw je niet opnieuw. Dat de weg ernaartoe voor alle partijen rommelig verliep, mag daarbij een les zijn voor de toekomst.
Rijd er dus gerust eens langs. De Bijenschans is er, ruim honderd jaar na dato, nog altijd. En dat blijft zo.
Deel op
Kopieer link
